Pamiętasz wieczory w polskim kinie lat 80.? Sale wypełnione po brzegi na „Seksmisji” Machulskiego, której dialogi cytowano przez tydzień w pracy. „Misia” Stanisława Barei, którego niemal każda scena weszła do polskiej popkultury jako absurdalna metafora całej ówczesnej rzeczywistości. „Vabank” z najsłynniejszym duetem polskiego kina sensacyjnego i z muzyką Henryka Kuźniaka, którą do dziś rozpoznaje pół Polski po dwóch taktach. „Człowieka z żelaza” Wajdy, który w 1981 roku dostał Złotą Palmę w Cannes kilka miesięcy przed stanem wojennym. „Dekalog” Krzysztofa Kieślowskiego, cykl telewizyjny rozgrywający się na zwykłym warszawskim osiedlu, dziś klasyk światowego kina, oglądany na uniwersytetach od Tokio po Buenos Aires. „C.K. Dezerterzy” Janusza Majewskiego z Markiem Kondratem w głównej roli. „Yesterday” Radosława Piwowarskiego i nostalgiczny obraz polskiej młodzieży lat 60. „Kingsajz” Machulskiego z Jerzym Stuhrem, satyryczna komedia, w której każdy gag był jednocześnie alegorią PRL.

To była ostatnia dekada PRL, w której Polacy chodzili masowo do kin na polskie filmy. Powstały tytuły, które do dziś trzymają się w światowych zestawieniach najważniejszych filmów europejskich XX wieku, oraz te, które weszły do polskiej popkultury i nie chcą z niej wyjść. Połowa współczesnych polskich produkcji to świadome lub nieświadome odbicie tamtej dekady.

Dla kogo ten quiz

Dla każdego, kto pamięta polskie kino lat 80., ostatnią dekadę PRL, w której produkcje powstawały mimo politycznych szlabanów, ale dawały rzeczy do dziś klasyczne. Dla osób, które „Seksmisję”, „Misia” i „Vabank” widziały w kinie zaraz po premierze, a potem przez dekady oglądały powtórki w telewizji i znają dialogi na pamięć. I dla młodszego pokolenia, żeby zobaczyło, że polskie kino tej dekady nie ograniczało się do politycznych dramatów. Można było jednocześnie nakręcić „Seksmisję” i „Dekalog”, „Misia” i „Człowieka z żelaza”, komedię science-fiction i film o moralności.

To także dobry quiz na rodzinne popołudnie z kimś, kto pamięta te filmy z kin, albo z dorosłymi dziećmi, które polskie kino lat 80. znają głównie z YouTube i memów. Każde pytanie kończy się ciekawostką z planu, z biografii reżysera albo z polskiego życia kulturalnego dekady, więc nawet osoba mniej zorientowana wyniesie coś nowego.

Co Cię czeka

Lata 80. były dla polskiego kina trudne. Stan wojenny grudnia 1981 zatrzymał wiele produkcji, część filmów położyła cenzura, niektóre tytuły jak „Przesłuchanie” Bugajskiego czekały na premierę kilka lat po realizacji. Mimo to dekada przyniosła rzeczy, które do dziś trzymają się w światowych zestawieniach najważniejszych filmów europejskich XX wieku. „Dekalog” Krzysztofa Kieślowskiego (1988-1990), cykl krótkich filmów, każdy luźno inspirowany jednym z przykazań, rozgrywających się na warszawskim osiedlu Stegny. Z chłodną kamerą, milczącymi bohaterami i moralnymi dylematami, których nie da się rozwiązać. Cykl, który Stanley Kubrick nazwał „jednym z największych dzieł filmowych w historii”. Dwa odcinki miały rozszerzone wersje kinowe i obiegły świat na festiwalach, otwierając Kieślowskiemu drogę do późniejszej kariery międzynarodowej w Paryżu.

Równolegle z Kieślowskim Polska śmiała się z Barei, Machulskiego i Majewskiego. „Miś” (premiera 1981) to taki film, którego prawie żadnego dialogu nie można cytować poza kontekstem, bo każdy jest absurdem żonglującym z absurdem PRL. „Seksmisja” ściągnęła do polskich kin ponad 13 milionów widzów, co czyni ją jednym z największych hitów dekady. „Vabank” i „Vabank II” zbudowały kanon polskiego kina sensacyjnego, do dziś cytowanego w listach najlepszych polskich filmów. „C.K. Dezerterzy” Janusza Majewskiego były rolą życia Marka Kondrata. Ta dekada w polskim kinie to ostatnia, w której Polacy chodzili masowo do kin na polskie filmy, i ten quiz jest okazją, żeby sprawdzić, ile z tego zostało w pamięci.

Co wyniesiesz z quizu

Po quizie sprawdzisz, czy pamiętasz między innymi:

  • w którym roku premierę miała „Seksmisja” i ilu widzów ściągnęła do polskich kin
  • na czym opiera się intryga „Misia” Barei i czego szuka inżynier Ochódzki
  • kto reżyserował „Vabank” i „Vabank II” oraz kto grał tytułowego kasiarza
  • ile odcinków liczy „Dekalog” Kieślowskiego i gdzie się rozgrywa
  • który aktor zagrał głównego bohatera „Człowieka z żelaza” Andrzeja Wajdy, zaangażowanego w sierpniowy strajk
  • jakiej nagrody w historii był pierwszym zwycięzcą „Krótki film o zabijaniu”

To pytania, które wracają przy każdej dyskusji o polskim kinie schyłku PRL. Warto je sobie odświeżyć przed wieczornym seansem „Misia” albo „Dekalogu” w remasterowanej wersji dostępnej w polskich streamingach.

Może Cię też zainteresować

Jeśli ten quiz Ci się spodobał, w kategorii Filmy i seriale znajdziesz pokrewne tytuły: quiz o aktorach polskiego kina (Cybulski, Pszoniak, Olbrychski, Janda), quiz o serialu „Ranczo” oraz quiz o „Ojcu Mateuszu”.

Jeśli interesuje Cię szerszy kontekst polskiej kultury lat 80., warto zerknąć też na quiz o polskich kabaretach. Wielu z autorów piosenek kabaretowych pisało równolegle teksty do polskich filmów (Wojciech Młynarski, Jonasz Kofta), a Kabaret Pod Egidą i Kabaret Tey funkcjonowały jako kulturowe tło tej samej dekady. Na blogu wigorżycia.pl znajdziesz teksty o polskim kinie i polskiej popkulturze, naturalne uzupełnienie dla tematów z naszych quizów filmowych.

Krótko, zanim zaczniesz

Czy potrzebuję głośnika? Nie. Wszystkie pytania są tekstowe, dotyczą tytułów, dat, reżyserów, ról i kontekstów.

Jak trudny jest quiz? Średnio. „Seksmisja”, „Miś” i „Vabank” są oczywiste dla każdego, kto chodził do kina w latach 80. Trudniejsze są daty premier, nazwiska reżyserów drugiego planu (Bork, Piwowarski) i konkretne tytuły nagród festiwalowych.

Ile to trwa? Kilka minut. Tyle, ile potrzeba na herbatę i jedną muzyczną frazę z „Vabanku” w głowie.

A jeśli pomylę większość? Każde pytanie kończy się ciekawostką z planu, z biografii reżysera albo z polskiego życia kulturalnego dekady. Po quizie dowiesz się więcej, niż zaczynając.