Pamiętasz wieczór wigilijny w rodzinnym domu? Tę chwilę napięcia, gdy mama mówiła „już szóstа, wypatrujcie pierwszej gwiazdy”, a dzieci biegały do okna co minutę, żeby pierwsze ją zobaczyć. Albo łamanie opłatka — twarda biała kartka pszennej mąki, którą każdy z rodziny brał kawałeczek od babci i mamy, składając życzenia po kolei, czasem ze łzami w oczach? Albo Pasterkę o północy — pełny kościół, „Bóg się rodzi” otwierające pierwszą kolędę, dzieci zaspane na rękach rodziców, dzwony bijące na Anioł Pański. Polskie tradycje bożonarodzeniowe to ceremoniał ułożony z drobnych gestów, który dziadkowie przekazują wnukom co roku — tak samo, jak ich rodzice przekazali im.

Ten quiz to powrót do tych tradycji. Pojawi się pierwsza gwiazda na wigilijnym niebie. 12 potraw wigilijnych z symboliką apostolską. Sianko pod obrusem jako pamiątka żłóbka betlejemskiego. Puste nakrycie dla zbłąkanego wędrowca. Pasterka o północy. Kolęda „Bóg się rodzi” Franciszka Karpińskiego (1792) z polonezem koronacyjnym jako melodią. Choinka — niemiecka tradycja z Alzacji z XVI wieku. Św. Mikołaj z Miry (Demre w Turcji). Święto Trzech Króli 6 stycznia. „Lulajże, Jezuniu” jako kolęba-kołysanka. Cała polska tradycja Bożego Narodzenia w krótkim teście.

Dla kogo ten quiz

Dla każdego, kto pamięta polską Wigilię z lat 60., 70. i 80. — kiedy w domach panował zapach makowca i piernika, kiedy Pasterka była wydarzeniem całego roku, kiedy „Bóg się rodzi” śpiewano z całej siły. Dla osób, dla których tradycje bożonarodzeniowe to nie tylko obyczaj, ale i sercowa pamięć rodzinna — mama łamiąca opłatek, ojciec składający życzenia, dzieci wypatrujące Mikołaja. I dla młodszych — żeby zobaczyli, że polskie Boże Narodzenie ma swoją bogatą symbolikę, którą warto pielęgnować, nawet kiedy odmienia się jej oprawa.

To także quiz, który dobrze sprawdza się przed świętami w grudniu — żeby z wnukami przypomnieć sobie, dlaczego pod obrus kładziemy sianko i co znaczy puste nakrycie. Jeśli temat Cię wciągnie, w kategorii quizów religijnych znajdziesz powiązane tytuły: pieśni religijne i kolędy, polscy święci i błogosławieni, wiedza biblijna.

Co Cię czeka

Polskie tradycje bożonarodzeniowe to bogata mozaika obyczajów chrześcijańskich i ludowych, ułożona w spójny ceremoniał rozłożony między 6 grudnia (św. Mikołaj) a 6 stycznia (Trzech Króli). Centrum stanowi Wigilia 24 grudnia z postnym wieczorem rodzinnym, dzieleniem opłatka, 12 potrawami, sianem pod obrusem, pustym nakryciem dla wędrowca, śpiewem kolęd. Pasterka w nocy z 24 na 25 grudnia — Msza pasterska, pełne kościoły, polskie kolędy. 25 i 26 grudnia — Boże Narodzenie i drugi dzień, wizyty rodzinne, obiady, choinka w salonie.

Polski repertuar kolęd to skarbnica narodowej muzyki sakralnej. „Bóg się rodzi” (1792) — słowa Franciszka Karpińskiego, najsłynniejszego polskiego poety pieśni religijnych, na melodii poloneza koronacyjnego. „Wśród nocnej ciszy” — XVIII wiek, autor anonimowy. „Lulajże, Jezuniu” — kołysanka, fragment wpisany przez Chopina do Scherza h-moll. „Przybieżeli do Betlejem pasterze”. „Mędrcy świata, monarchowie”. Każda z nich ma swoją historię, swoje miejsce w kalendarzu liturgicznym, swoje rodzinne wspomnienia. Ten quiz to próba przejścia przez najważniejsze elementy polskiego Bożego Narodzenia w krótkiej formie.

Co wyniesiesz z quizu

Po quizie sprawdzisz, czy pamiętasz między innymi:

  • wraz z czym tradycyjnie rozpoczyna się wieczerza wigilijna w polskich domach
  • ile potraw powinno być na wigilijnym stole i jaka jest tego symbolika
  • co kładziemy pod obrus na Wigilię i jaką tradycję to przypomina
  • dla kogo zostawiamy puste nakrycie przy stole wigilijnym
  • kto napisał słowa kolędy „Bóg się rodzi” i z jakiego okresu pochodzi
  • z którego kraju pochodzi tradycja stawiania choinki

To pytania, które łączą polską tradycję świąteczną z konkretnymi autorami i symboliką — warte odświeżenia, choćby po to, żeby przy wigilijnym stole opowiedzieć wnukom, dlaczego śpiewamy „Moc truchleje, Pan niebiosów obnażony”.

Może Cię też zainteresować

Jeśli ten quiz Ci się spodobał, w kategorii quizów religijnych znajdziesz pokrewne tytuły. Pieśni religijne i kolędy — szerszy przegląd polskich pieśni kościelnych, świątecznych i pasyjnych. Polscy święci i błogosławieni — Stanisław, Kinga, Jadwiga, Maksymilian Kolbe i inni. Wiedza biblijna — pytania o Stary i Nowy Testament, postaci ze świętych ksiąg. Papież Polak (JP2) — życie i pontyfikat Jana Pawła II.

Cała biblioteka tematów dostępna jest w archiwum quizów. Na blogu wigorżycia.pl znajdziesz teksty z kategorii Relacje i styl życia — wiele z nich dotyczy świątecznej organizacji domu, rodzinnych spotkań i tradycji przekazywanych przez pokolenia.

Krótko, zanim zaczniesz

Czy muszę być teologiem? Absolutnie nie. Pytania są o klasykę — Wigilia, opłatek, Pasterka, kolędy. Wszystko, co pamiętasz z polskiego domu i parafii.

Jak trudny jest quiz? Średnio. Najbardziej znane tradycje — pierwsza gwiazda, 12 potraw, sianko pod obrusem — to klasyka. Trudniejsze są autorzy kolęd (Franciszek Karpiński), daty i pochodzenie symboli (choinka z Alzacji, Mikołaj z Miry).

Ile to trwa? Kilka minut. Tyle, ile potrzeba na herbatę z piernikiem i krótkie wspomnienie domowych Wigilii.

A jeśli pomylę większość? Każde pytanie kończy się krótkim wyjaśnieniem z kontekstem religijnym i kulturowym. Quiz to mini-leksykon polskiego Bożego Narodzenia — po pięciu minutach wiesz więcej, niż zaczynając.